جزوه · فصل دوم · نصب tmux از سورس (GitHub)

📘 فصل دوم · قسمت سوم نصب tmux از سورس (GitHub)

📅 تاریخ: سه‌شنبه، ۲۰ مرداد ۱۴۰۵ 👤 مدرس: محمد عابدینی 🐚 Zsh · 🐧 Debian · 📦 Red Hat

▍ مقدمه

در این جلسه با روش نصب برنامه از روی کد منبع (Source Code) آشنا می‌شویم. این روش به ما امکان می‌دهد تا آخرین نسخه برنامه را که ممکن است در مخازن نباشد، نصب کنیم. مثال ما tmux است که یک Terminal Multiplexer بسیار محبوب است.

                🔑 مراحل اصلی نصب از سورس:
                دریافت کد برنامه (معمولاً با git clone یا دانلود فایل)
اجرای ./configure (بررسی وابستگی‌ها و آماده‌سازی)
اجرای make (کامپایل کردن کد)
اجرای sudo make install (نصب در سیستم)

            

▍ مشاهده اطلاعات سیستم

قبل از شروع، بهتر است اطلاعات سیستم خود را بررسی کنیم:

┌──(ya3in㉿kali)-[~] └─$ cat /etc/os-release PRETTY_NAME="Kali GNU/Linux Rolling"
NAME="Kali GNU/Linux"
VERSION_ID="2026.2"
VERSION="2026.2"
VERSION_CODENAME=kali-rolling
ID=kali
ID_LIKE=debian
HOME_URL="https://www.kali.org/"
SUPPORT_URL="https://forums.kali.org/"
BUG_REPORT_URL="https://bugs.kali.org/"
ANSI_COLOR="1;31"

توضیح: این دستور اطلاعات دقیق سیستم‌عامل را نمایش می‌دهد. در اینجا می‌بینیم که سیستم ما کالی لینوکس با نسخه ۲۰۲۶.۲ است و بر پایه دبیان ساخته شده (ID_LIKE=debian).

▍ مراحل نصب tmux از سورس

• مرحله ۱: نصب وابستگی‌ها (Dependencies)

قبل از کامپایل، باید ابزارهای مورد نیاز را نصب کنیم.

📦 دبیان (Debian):
                    ┌──(ya3in㉿kali)-[~]
                    └─$ sudo apt update
                    └─$ sudo apt install git build-essential autoconf automake pkg-config libevent-dev libncurses5-dev
                

📦 رد هت (Red Hat):
                    ┌──(user㉿redhat)-[~]
                    └─$ sudo dnf update
                    └─$ sudo dnf install git gcc make autoconf automake pkg-config libevent-devel ncurses-devel
                

توضیح: این بسته‌ها شامل کامپایلر (gcc)، ابزار ساخت (make) و کتابخانه‌های مورد نیاز tmux هستند.

• مرحله ۲: دریافت کد از GitHub

با git clone کد منبع tmux را از مخزن رسمی دریافت می‌کنیم.

┌──(ya3in㉿kali)-[~] └─$ git clone https://github.com/tmux/tmux.git Cloning into 'tmux'...
remote: Enumerating objects: ...
Receiving objects: 100% ...
Resolving deltas: 100% ... └─$ cd tmux

توضیح:

git clone مخزن را در دایرکتوری tmux کلون می‌کند.
cd tmux وارد دایرکتوری کد می‌شود.

• مرحله ۳: اجرای ./configure

اسکریپت ./configure سیستم را بررسی می‌کند و فایل‌های Makefile را آماده می‌کند.

┌──(ya3in㉿kali)-[~/tmux] └─$ ./configure checking for a BSD-compatible install... /usr/bin/install -c
checking whether build environment is sane... yes
checking for a thread-safe mkdir -p... /usr/bin/mkdir -p
checking for gawk... no
checking for mawk... mawk
checking whether make sets $(MAKE)... yes
... (و خروجی بیشتر)

توضیح: این دستور وابستگی‌های سیستم را بررسی می‌کند و فایل‌های ساخت را آماده می‌کند.

⚠️ نکته:

اگر خطای configure: error: ... دیدید، یعنی یک کتابخانه یا ابزار مورد نیاز نصب نیست. آن را با apt install یا dnf install نصب کنید.

• مرحله ۴: اجرای make

make کد منبع را کامپایل می‌کند و فایل باینری را می‌سازد.

┌──(ya3in㉿kali)-[~/tmux] └─$ make (CC) src/format.o
(CC) src/utf8.o
(CC) src/cfg.o
(CC) src/control-notify.o
... (و خروجی کامپایل)

توضیح: این فرآیند ممکن است چند دقیقه طول بکشد. خروجی شامل نام فایل‌های در حال کامپایل است.

• مرحله ۵: نصب با make install

با sudo make install فایل باینری ساخته شده را در سیستم نصب می‌کنیم.

┌──(ya3in㉿kali)-[~/tmux] └─$ sudo make install /usr/bin/install -c -m 755 tmux /usr/local/bin/tmux
/usr/bin/install -c -m 644 tmux.1 /usr/local/share/man/man1/tmux.1

توضیح: فایل tmux در /usr/local/bin/ نصب می‌شود و صفحه راهنما (man page) نیز کپی می‌شود.

▍ نصب git در سیستم‌های مختلف

برای کلون کردن مخزن، به git نیاز داریم. اگر نصب نیست، از دستورات زیر استفاده کنید:

📦 دبیان

┌──(ya3in㉿kali)-[~] └─$ sudo apt install git

📦 رد هت (AlmaLinux)

┌──(user㉿almalinux)-[~] └─$ sudo dnf install git

▍ جدول خلاصه مراحل

مرحله	دستور	توضیح
۱	`git clone https://github.com/tmux/tmux.git`	دریافت کد از GitHub
۲	`cd tmux`	ورود به دایرکتوری کد
۳	`./configure`	بررسی وابستگی‌ها و آماده‌سازی
۴	`make`	کامپایل کد
۵	`sudo make install`	نصب در سیستم
۶	`tmux -V`	بررسی نسخه نصب شده

✅ پس از نصب:

با دستور tmux می‌توانید برنامه را اجرا کنید.

┌──(ya3in㉿kali)-[~] └─$ tmux -V tmux 3.5 (آخرین نسخه)

                ✅ تمرین پیشنهادی:
                با cat /etc/os-release اطلاعات سیستم خود را بررسی کنید.
با دستورات بالا tmux را از سورس نصب کنید.
پس از نصب، با tmux -V نسخه را بررسی کنید.
با tmux وارد محیط tmux شوید و با Ctrl+B D از آن خارج شوید.

            